{"id":10171,"date":"2025-07-04T12:26:24","date_gmt":"2025-07-04T10:26:24","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw1.one\/?p=10171"},"modified":"2025-07-04T12:35:31","modified_gmt":"2025-07-04T10:35:31","slug":"stefan-stazynski-przywodca-w-czasach-proby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/stefan-stazynski-przywodca-w-czasach-proby-10171\/","title":{"rendered":"Stefan Stazy\u0144ski: Przyw\u00f3dca w czasach pr\u00f3by"},"content":{"rendered":"\n<p>W polskiej historii XX wieku s\u0105 postaci, kt\u00f3re pozostawi\u0142y po sobie nie tylko oficjalne tytu\u0142y, ale przede wszystkim pami\u0119\u0107 o sile moralnej i niez\u0142omno\u015bci. W\u015br\u00f3d nich \u2013 <strong>Stefan Starzy\u0144ski, prezydent Warszawy w okresie mi\u0119dzywojennym, wojskowy, publicysta i m\u0105\u017c stanu<\/strong>. Jego \u017cycie by\u0142o naznaczone licznymi wyzwaniami \u2013 od walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 po obron\u0119 stolicy we wrze\u015bniu 1939 roku. To nie by\u0142a zwyk\u0142a kariera urz\u0119dnika, lecz misja cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie opu\u015bci\u0142 swojego miasta w najtragiczniejszym momencie jego dziej\u00f3w, pisze <a href=\"http:\/\/warsaw1.one\" data-type=\"link\" data-id=\"warsaw1.one\">warsaw1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a481debdcc4f\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a481debdcc4f\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/stefan-stazynski-przywodca-w-czasach-proby-10171\/#Od_legionisty_do_meza_stanu\" >Od legionisty do m\u0119\u017ca stanu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/stefan-stazynski-przywodca-w-czasach-proby-10171\/#Sukcesy_na_politycznej_arenie\" >Sukcesy na politycznej arenie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/stefan-stazynski-przywodca-w-czasach-proby-10171\/#Przygotowania_do_wojny\" >Przygotowania do wojny<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/stefan-stazynski-przywodca-w-czasach-proby-10171\/#Wrzesien_1939_Starzynski_na_barykadach\" >Wrzesie\u0144 1939: Starzy\u0144ski na barykadach<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/stefan-stazynski-przywodca-w-czasach-proby-10171\/#Aresztowanie_i_zaginiecie\" >Aresztowanie i zagini\u0119cie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Od_legionisty_do_meza_stanu\"><\/span>Od legionisty do m\u0119\u017ca stanu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Stefan Starzy\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 w 1893 roku w Warszawie. Jego m\u0142odo\u015b\u0107 przypad\u0142a na okres, gdy Polska nie mia\u0142a jeszcze w\u0142asnej pa\u0144stwowo\u015bci, a odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci wydawa\u0142o si\u0119 jedynie marzeniem. Ju\u017c w latach I wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142 do Legion\u00f3w Polskich, gdzie bra\u0142 udzia\u0142 w dzia\u0142aniach wojennych, a p\u00f3\u017aniej \u2013 w wojnie polsko-bolszewickiej. Dzi\u0119ki swojemu do\u015bwiadczeniu wojskowemu i wykszta\u0142ceniu pe\u0142ni\u0142 funkcje w Sztabie Generalnym, a po wojnie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w s\u0142u\u017cb\u0119 pa\u0144stwow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 20. Starzy\u0144ski rozpocz\u0105\u0142 b\u0142yskawiczn\u0105 karier\u0119 jako urz\u0119dnik i publicysta. Pracowa\u0142 w Ministerstwie Skarbu, by\u0142 wiceministrem, zajmuj\u0105c si\u0119 kwestiami bud\u017cetu i stabilno\u015bci finansowej. Jego pogl\u0105dy przenika\u0142 g\u0142\u0119boki patriotyzm i idea silnej, niezale\u017cnej Polski, kt\u00f3ra rozwija si\u0119 na drodze modernizacji, ale jednocze\u015bnie zachowuje swoj\u0105 kulturow\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Takie podej\u015bcie budzi\u0142o szacunek w spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 ceniono go za pryncypialno\u015b\u0107, precyzj\u0119 i umiej\u0119tno\u015b\u0107 strategicznego my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1325\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10172\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-2.png 1024w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-2-232x300.png 232w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-2-768x994.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-2-696x901.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sukcesy_na_politycznej_arenie\"><\/span>Sukcesy na politycznej arenie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1934 roku Stefan Starzy\u0144ski zosta\u0142 mianowany prezydentem Warszawy. Jego zadaniem by\u0142o nie tylko utrzymanie miasta w stabilnym stanie, ale tak\u017ce wyprowadzenie go na nowy poziom rozwoju. W ci\u0105gu pi\u0119ciu lat na tym stanowisku zdo\u0142a\u0142 zrealizowa\u0107 szereg wa\u017cnych projekt\u00f3w. Warszawa zmieni\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki aktywnej modernizacji \u2013 <strong>rozbudowano sie\u0107 drogow\u0105, zbudowano nowe linie tramwajowe, usprawniono system komunikacji autobusowej, zagospodarowano nadbrze\u017ca Wis\u0142y<\/strong>. Rozwija\u0142y si\u0119 parki, wznoszono szko\u0142y, otwierano muzea.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 Starzy\u0144ski po\u015bwi\u0119ca\u0142 kwestiom kultury i edukacji. Jego celem by\u0142o uczynienie stolicy nie tylko o\u015brodkiem administracyjnym, ale i kulturalnym kraju. Inicjowa\u0142 projekty renowacji historycznego centrum, uczestniczy\u0142 w przygotowaniu plan\u00f3w budowy metra, a tak\u017ce przyczynia\u0142 si\u0119 do wznoszenia nowych plac\u00f3wek edukacyjnych i kulturalnych. Wszystko sz\u0142oby dobrze, gdyby u progu nie czai\u0142a si\u0119 kolejna wojna\u2026<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przygotowania_do_wojny\"><\/span>Przygotowania do wojny<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W drugiej po\u0142owie lat 30. Europa coraz bardziej zbli\u017ca\u0142a si\u0119 do kolejnego konfliktu. Starzy\u0144ski dobrze rozumia\u0142, \u017ce wojna mo\u017ce by\u0107 nieunikniona. Dlatego zacz\u0105\u0142 przygotowywa\u0107 Warszaw\u0119 na ewentualny najazd: tworzy\u0142 rezerwy \u017cywno\u015bci, organizowa\u0142 sk\u0142ady paliwa, opracowywa\u0142 plan ewakuacji instytucji i muze\u00f3w. Jego dzia\u0142ania wyprzedza\u0142y realne zagro\u017cenie, a nie by\u0142y jedynie reakcj\u0105 na wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>W tych latach stara\u0142 si\u0119 tak\u017ce wzmocni\u0107 samorz\u0105d lokalny, aby w razie sytuacji nadzwyczajnej miasto mog\u0142o funkcjonowa\u0107 samodzielnie. Jego dba\u0142o\u015b\u0107 o szczeg\u00f3\u0142y, troska o ludno\u015b\u0107 i strategiczne my\u015blenie po\u0142o\u017cy\u0142y podwaliny pod obron\u0119 cywiln\u0105, kt\u00f3ra odegra\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 we wrze\u015bniu 1939 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wrzesien_1939_Starzynski_na_barykadach\"><\/span>Wrzesie\u0144 1939: Starzy\u0144ski na barykadach<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Kiedy 1 wrze\u015bnia 1939 roku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa, Starzy\u0144ski pozosta\u0142 w Warszawie. Podczas gdy rz\u0105d i cz\u0119\u015b\u0107 dow\u00f3dztwa wojskowego opuszcza\u0142y stolic\u0119, on odm\u00f3wi\u0142 ewakuacji, wierz\u0105c, \u017ce zdo\u0142a obroni\u0107 rodzinne miasto. <strong>Ten gest zdefiniowa\u0142 go jako moralnego przyw\u00f3dc\u0119 stolicy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"516\" height=\"828\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10175\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3.png 516w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-3-187x300.png 187w\" sizes=\"auto, (max-width: 516px) 100vw, 516px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wzi\u0105\u0142 na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za koordynacj\u0119 obrony cywilnej: organizowa\u0142 ochotnicze bataliony, koordynowa\u0142 prac\u0119 s\u0142u\u017cb komunalnych, zapewnia\u0142 dystrybucj\u0119 wody, energii elektrycznej, \u017cywno\u015bci. Wyst\u0119powa\u0142 w radiu z apelami do mieszka\u0144c\u00f3w, aby zachowali spok\u00f3j i nie tracili nadziei. Jego s\u0142owa by\u0142y kr\u00f3tkie, ale przenikliwe, proste, ale pe\u0142ne godno\u015bci. W czasach, gdy miasto dzie\u0144 po dniu by\u0142o bombardowane, stawa\u0142y si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em wewn\u0119trznej si\u0142y dla tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Do ostatniego dnia obrony Warszawy Starzy\u0144ski pozostawa\u0142 na czele administracji. Nawet po kapitulacji miasta 28 wrze\u015bnia nie straci\u0142 swojego bojowego ducha. Przez pewien czas nadal pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki prezydenta \u2013 organizowa\u0142 sprz\u0105tanie ulic, przywraca\u0142 s\u0142u\u017cby komunalne, stara\u0142 si\u0119 zachowa\u0107 elementarny porz\u0105dek. Jednak wszystko to odbywa\u0142o si\u0119 pod okiem gestapo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"530\" height=\"650\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10178\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4.png 530w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-4-245x300.png 245w\" sizes=\"auto, (max-width: 530px) 100vw, 530px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Aresztowanie_i_zaginiecie\"><\/span>Aresztowanie i zagini\u0119cie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>27 pa\u017adziernika 1939 roku Stefan Starzy\u0144ski zosta\u0142 aresztowany. Pocz\u0105tkowo by\u0142 przetrzymywany w warszawskim wi\u0119zieniu, p\u00f3\u017aniej przewieziono go do Berlina. Jego dalsze losy przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142y nieznane. Dopiero wiele lat p\u00f3\u017aniej uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, \u017ce <strong>zosta\u0142 zamordowany mi\u0119dzy 21 a 23 grudnia 1939 roku<\/strong>. Okoliczno\u015bci egzekucji pozostaj\u0105 niewyja\u015bnione, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 historyk\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce by\u0142o to celowe zniszczenie cz\u0142owieka, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 symbolem obywatelskiej odwagi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015amier\u0107 Stefana Starzy\u0144skiego by\u0142a bolesnym ciosem dla Warszawy. Ale jednocze\u015bnie \u2013 i przyk\u0142adem niez\u0142omno\u015bci. Jego imi\u0119 \u017cyje w nazwach ulic, szk\u00f3\u0142, w pomnikach, w dokumentach, w ksi\u0105\u017ckach. Zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego, najwy\u017cszym odznaczeniem pa\u0144stwowym Polski.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1600\" height=\"1200\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10181\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5.png 1600w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-300x225.png 300w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-768x576.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-1536x1152.png 1536w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-696x522.png 696w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/07\/image-5-1068x801.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W polskiej historii XX wieku s\u0105 postaci, kt\u00f3re pozostawi\u0142y po sobie nie tylko oficjalne tytu\u0142y, ale przede wszystkim pami\u0119\u0107 o sile moralnej i niez\u0142omno\u015bci. W\u015br\u00f3d nich \u2013 Stefan Starzy\u0144ski, prezydent Warszawy w okresie mi\u0119dzywojennym, wojskowy, publicysta i m\u0105\u017c stanu. Jego \u017cycie by\u0142o naznaczone licznymi wyzwaniami \u2013 od walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 po obron\u0119 stolicy we wrze\u015bniu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":10090,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1169],"tags":[5864,5863,3118,5870,5871,5866,5868,5861,5872,5862,5867,5860,5869,5865],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[3789],"class_list":{"0":"post-10171","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jobs","8":"tag-bohater-wojenny","9":"tag-historia-polski","10":"tag-ii-wojna-swiatowa","11":"tag-legiony-polskie","12":"tag-mestwo-cywilne","13":"tag-miedzywojenna-polska","14":"tag-modernizacja-miasta","15":"tag-obrona-warszawy","16":"tag-patriotyzm","17":"tag-prezydent-warszawy","18":"tag-samorzad-warszawy","19":"tag-stefan-starzynski","20":"tag-symbol-warszawy","21":"tag-wrzesien-1939","22":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","23":"motype-eternal","24":"moformat-3789"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10171","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/448"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10171"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10171\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10184,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10171\/revisions\/10184"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10171"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=10171"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=10171"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=10171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}