{"id":11064,"date":"2025-12-11T18:20:22","date_gmt":"2025-12-11T17:20:22","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw1.one\/?p=11064"},"modified":"2026-01-21T18:08:55","modified_gmt":"2026-01-21T17:08:55","slug":"biblioteka-narodowa-straznik-polskiego-dziedzictwa-rekopisow-i-multimediow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/biblioteka-narodowa-straznik-polskiego-dziedzictwa-rekopisow-i-multimediow-11064\/","title":{"rendered":"Biblioteka Narodowa \u2014 stra\u017cnik polskiego dziedzictwa, r\u0119kopis\u00f3w i multimedi\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Usytuowana w sercu Warszawy, Biblioteka Narodowa (BN) to wiod\u0105ca instytucja naukowa, kt\u00f3ra skupia najbogatsze w kraju zasoby ksi\u0105\u017ckowe i cyfrowe. Jako jednostka podleg\u0142a Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odpowiada za ochron\u0119 i pomna\u017canie narodowego dorobku intelektualnego<\/a>. Dzi\u0119ki bezcennym zbiorom i nowoczesnej infrastrukturze, plac\u00f3wka ta stanowi najwa\u017cniejszy o\u015brodek bada\u0144 humanistycznych w Polsce. O tym, jak sta\u0142a si\u0119 ona stra\u017cniczk\u0105 milion\u00f3w stron historii i kultury, czytaj dalej na warsaw1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Eltrim Projekt<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Narodziny i burzliwe losy Biblioteki Narodowej<\/h2>\n\n\n\n

Historia tej instytucji<\/a> si\u0119ga XVIII wieku. Dok\u0142adnie 8 sierpnia 1747 roku w Pa\u0142acu Dani\u0142owiczowskim otwarto s\u0142ynn\u0105 Bibliotek\u0119 Za\u0142uskich. Jej fundatorzy, bracia J\u00f3zef i Andrzej Za\u0142uscy \u2014 zami\u0142owani kolekcjonerzy i ludzie o\u015bwiecenia \u2014 pragn\u0119li stworzy\u0107 jedn\u0105 z pierwszych bibliotek publicznych w Europie. Niestety, historia obesz\u0142a si\u0119 z ni\u0105 brutalnie. Po upadku insurekcji ko\u015bciuszkowskiej znaczna cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w zosta\u0142a zrabowana przez w\u0142adze rosyjskie i wywieziona do Petersburga.<\/p>\n\n\n\n

Odrodzenie nast\u0105pi\u0142o 24 lutego 1928 roku, kiedy to dekretem Prezydenta RP powo\u0142ano do \u017cycia Bibliotek\u0119 Narodow\u0105 \u2014 instytucj\u0119 pa\u0144stwow\u0105, maj\u0105c\u0105 na celu kontynuacj\u0119 tradycji Za\u0142uskich. Uroczyste otwarcie w nowym gmachu odby\u0142o si\u0119 28 listopada 1930 roku z udzia\u0142em prezydenta Ignacego Mo\u015bcickiego. Kierownictwo obj\u0119li kolejno Stefan Demby i Stefan Vrtel-Wierczy\u0144ski, kt\u00f3rzy wytyczyli kierunki rozwoju plac\u00f3wki<\/a> w okresie mi\u0119dzywojennym. Biblioteka zyska\u0142a wielopoziomowe magazyny o powierzchni ponad 2000 m\u00b2, co pozwoli\u0142o na uporz\u0105dkowanie zbior\u00f3w. Do 1939 roku jej zasoby liczy\u0142y ju\u017c 770 tysi\u0119cy jednostek, w tym dziesi\u0105tki tysi\u0119cy r\u0119kopis\u00f3w, rycin i atlas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

II wojna \u015bwiatowa przynios\u0142a jednak kolejne, dramatyczne straty. Podczas obrony stolicy we wrze\u015bniu 1939 roku zniszczeniu uleg\u0142y cenne kolekcje zdeponowane w Centralnej Bibliotece Wojskowej. Najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 by\u0142o jednak celowe podpalenie zbior\u00f3w specjalnych w pa\u017adzierniku 1944 roku, ju\u017c po upadku Powstania Warszawskiego. Wojska niemieckie, \u0142ami\u0105c warunki uk\u0142adu kapitulacyjnego, unicestwi\u0142y unikalne dziedzictwo pi\u015bmiennicze. Szacuje si\u0119, \u017ce instytucja straci\u0142a w\u00f3wczas oko\u0142o 40% swoich przedwojennych zasob\u00f3w, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych wylicze\u0144 \u2014 nawet do 78% ca\u0142ego ksi\u0119gozbioru.<\/p>\n\n\n\n

Po tych katastrofalnych zniszczeniach Biblioteka Narodowa zacz\u0119\u0142a podnosi\u0107 si\u0119 z ruin. Ju\u017c w 1945 roku rozpocz\u0119to systemow\u0105 reorganizacj\u0119, a do kraju zacz\u0119\u0142y wraca\u0107 zbiory wywiezione podczas okupacji do Niemiec i Austrii. W\u015br\u00f3d najcenniejszych odzyskanych kolekcji znalaz\u0142y si\u0119 fragmenty Biblioteki Ordynacji Krasi\u0144skich oraz Biblioteki Prze\u017adzieckich \u2014 arystokratycznych rod\u00f3w, kt\u00f3rych zbiory stanowi\u0142y filar polskiego dziedzictwa kulturowego. W 1954 roku plac\u00f3wka otrzyma\u0142a oficjalny statut, kt\u00f3ry precyzyjnie okre\u015bli\u0142 jej misj\u0119 i struktur\u0119 w powojennej Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Modernizacja i cyfrowa transformacja<\/h2>\n\n\n\n

W odpowiedzi na zmiany technologiczne i rozw\u00f3j rynku wydawniczego, od 1998 roku Biblioteka Narodowa systematycznie gromadzi dokumenty elektroniczne. W 2001 roku zainicjowano p\u00f3\u0142rocznik \u201eBibliografia Dokument\u00f3w Elektronicznych\u201d, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o polskich e-wydaniach. Kolejnym milowym krokiem by\u0142o stworzenie w 2009 roku cyfrowego repozytorium, archiwizuj\u0105cego publikacje online: od e-czasopism i e-book\u00f3w po materia\u0142y multimedialne.<\/p>\n\n\n\n

Nowy rozdzia\u0142 w historii instytucji rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w 2022 roku, kiedy po gruntownej modernizacji udost\u0119pniono czytelnikom nowe przestrzenie. Uroczyste otwarcie zbieg\u0142o si\u0119 z rocznic\u0105 dekretu prezydenta Mo\u015bcickiego z 1928 roku. Te nowoczesne wn\u0119trza sta\u0142y si\u0119 swoistym prezentem na 275-lecie pierwszej polskiej biblioteki narodowej \u2014 Biblioteki Za\u0142uskich. Sercem nowych przestrzeni jest Czytelnia Za\u0142uskich, mieszcz\u0105ca najwi\u0119kszy w kraju zbi\u00f3r publikacji z zakresu bibliotekoznawstwa i historii ksi\u0105\u017cki. Do dyspozycji u\u017cytkownik\u00f3w oddano r\u00f3wnie\u017c specjalistyczne czytelnie: kartograficzn\u0105, muzyczn\u0105 oraz sal\u0119 do pracy z materia\u0142ami d\u017awi\u0119kowymi i audiowizualnymi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
WhiteMAD<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rola i presti\u017c Biblioteki Narodowej<\/h2>\n\n\n\n

Dzi\u015b Biblioteka Narodowa pe\u0142ni funkcj\u0119 g\u0142\u00f3wnego skarbca intelektualnego dziedzictwa Polski. Jej misja obejmuje gromadzenie, ochron\u0119 i wieczyst\u0105 archiwizacj\u0119 wszelkich typ\u00f3w dokument\u00f3w \u2014 od r\u0119kopis\u00f3w i starodruk\u00f3w, po pliki cyfrowe i nagrania. Instytucja jest tak\u017ce kluczowym o\u015brodkiem informacji bibliograficznej, koordynuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 metodyczn\u0105 bibliotek w ca\u0142ym kraju i wyznacza standardy zawodowe. Bogate zbiory czasopism, publikacji elektronicznych i multimedi\u00f3w czyni\u0105 z niej nowoczesn\u0105 instytucj\u0119, otwart\u0105 na interdyscyplinarne badania. Ponadto, BN jest wydawc\u0105 cenionych monografii i pism bran\u017cowych, takich jak \u201ePolish Libraries\u201d, \u201eRocznik Biblioteki Narodowej\u201d czy \u201eNotes Konserwatorski\u201d, kt\u00f3re ciesz\u0105 si\u0119 uznaniem w mi\u0119dzynarodowym \u015brodowisku akademickim. Biblioteka Narodowa pozostaje wi\u0119c nie tylko stra\u017cnikiem pami\u0119ci, ale przede wszystkim t\u0119tni\u0105cym \u017cyciem centrum wiedzy, kt\u00f3re skutecznie \u0142\u0105czy wielowiekow\u0105 tradycj\u0119 z wyzwaniami cyfrowej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Usytuowana w sercu Warszawy, Biblioteka Narodowa (BN) to wiod\u0105ca instytucja naukowa, kt\u00f3ra skupia najbogatsze w kraju zasoby ksi\u0105\u017ckowe i cyfrowe. Jako jednostka podleg\u0142a Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odpowiada za ochron\u0119 i pomna\u017canie narodowego dorobku intelektualnego. Dzi\u0119ki bezcennym zbiorom i nowoczesnej infrastrukturze, plac\u00f3wka ta stanowi najwa\u017cniejszy o\u015brodek bada\u0144 humanistycznych w Polsce. O tym, jak sta\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":406,"featured_media":11049,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[6566,6567,3285,2528,6571,6572,6573,6568,6570,6569],"moimportance":[78,81],"motype":[1159],"moformat":[3789],"class_list":{"0":"post-11064","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-andrzej-zaluski","9":"tag-archiwa-polskie","10":"tag-biblioteka-narodowa","11":"tag-biblioteka-zaluskich","12":"tag-cyfryzacja-archiwow","13":"tag-cyfryzacja-drukow","14":"tag-jozef-zaluski","15":"tag-polskie-ksiegozbiory","16":"tag-stefan-demby","17":"tag-stefan-vrtel-wierczynsk","18":"moimportance-golovna-novina","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-3789"},"modified_by":"Diana Kanishcheva","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/406"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11064"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11064\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11203,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11064\/revisions\/11203"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11064"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=11064"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=11064"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=11064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}