{"id":2505,"date":"2022-11-15T07:19:24","date_gmt":"2022-11-15T06:19:24","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw1.one\/?p=2505"},"modified":"2022-11-25T12:59:10","modified_gmt":"2022-11-25T11:59:10","slug":"biblioteka-zaluskich-historia-i-ciekawostki-o-pierwszej-bibliotece-w-warszawie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/biblioteka-zaluskich-historia-i-ciekawostki-o-pierwszej-bibliotece-w-warszawie-2505\/","title":{"rendered":"Biblioteka Za\u0142uskich: historia i ciekawostki o pierwszej bibliotece w Warszawie"},"content":{"rendered":"\n

Spaceruj\u0105c ulicami Warszawy, mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na wiele bibliotek. Ale czy wiesz jak i kiedy powsta\u0142a pierwsza biblioteka w stolicy Polski? W naszym artykule na warsaw1.one<\/a> opowiemy histori\u0119 Biblioteki Za\u0142uskich w Warszawie, kt\u00f3ra jest pierwsz\u0105 publiczn\u0105 bibliotek\u0105 naukow\u0105 w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Otwarcie pierwszej biblioteki w Warszawie<\/h2>\n\n\n\n

Z inicjatywy braci J\u00f3zefa Andrzeja i Andrzeja Stanis\u0142awa Za\u0142uskich w Warszawie zosta\u0142a otwarta 8 sierpnia 1747 roku pierwsza biblioteka publiczna w Polsce. W tym czasie Biblioteka Za\u0142uskich by\u0142a uwa\u017cana za jedn\u0105 z pierwszych publicznych ksi\u0119gozbior\u00f3w na \u015bwiecie. Biblioteka zosta\u0142a otwarta w Pa\u0142acu Dani\u0142owiczowskim.<\/p>\n\n\n\n

Bracia Za\u0142uscy \u2013 znani polscy bibliofile i naukowcy \u2013 samodzielnie zgromadzili absolutnie unikatowy zbi\u00f3r literatury, na kt\u00f3ry sk\u0142ada\u0142y si\u0119 prace naukowe z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w Europy. Ju\u017c w 1742 roku J\u00f3zef Andrzej Za\u0142uski samodzielnie pracowa\u0142 nad stworzeniem pierwszej w Polsce bibliografii narodowej w dziesi\u0119ciu r\u0119kopi\u015bmiennych tomach. Nazywa\u0142a si\u0119 ona \u201eBibliotheca Polona magna universalis\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Powstanie pierwszej biblioteki publicznej w Warszawie by\u0142o jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 pierwszej po\u0142owy XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

Bracia Za\u0142uscy: kim byli za\u0142o\u017cyciele pierwszej biblioteki w Warszawie?<\/h2>\n\n\n\n

J\u00f3zef Andrzej Za\u0142uski to znany polski m\u0105\u017c stanu, jeden z pierwszych bibliofil\u00f3w w Polsce i mecenas z wybitnej rodziny Za\u0142uskich.<\/p>\n\n\n\n

Aktywnie utrzymywa\u0142 kontakty z polskimi i zagranicznymi celebrytami. Ca\u0142y doch\u00f3d z opactw krajowych i zagranicznych J\u00f3zef Andrzej Za\u0142uski inwestowa\u0142 w fundacj\u0119 i rozw\u00f3j biblioteki. To on udost\u0119pni\u0142 publiczno\u015bci pierwsz\u0105 bibliotek\u0119 w Polsce, gdy jej zbiory by\u0142y do\u015b\u0107 bogate.<\/p>\n\n\n\n

Brat J\u00f3zefa Andrzeja Za\u0142uskiego \u2013 Andrzej Stanis\u0142aw Za\u0142uski by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wybitnym m\u0119\u017cem stanu Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, ksi\u0119dzem i biskupem Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego.<\/p>\n\n\n\n

Autorem uchwa\u0142 synodalnych jest Andrzej Stanis\u0142aw Za\u0142uski. Opublikowa\u0142 on je w celu poprawy sytuacji wewn\u0119trznej duchowie\u0144stwa katolickiego. Podobnie jak jego brat by\u0142 zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105, aktywnie przyczynia\u0142 si\u0119 do pomocy \u00f3wczesnym naukowcom.<\/p>\n\n\n\n

Los biblioteki po \u015bmierci braci<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 1774 roku zmar\u0142 J\u00f3zef Andrzej Za\u0142uski iw tym samym roku jego biblioteka przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa. Otrzyma\u0142a w\u00f3wczas status biblioteki pa\u0144stwowej i zmieni\u0142a nazw\u0119 na \u201eBibliotek\u0119 Rzeczypospolitej Za\u0142uskich\u201d. Kilka lat p\u00f3\u017aniej, w 1780 roku, zgodnie z uchwa\u0142\u0105 Sejmu Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, Biblioteka Za\u0142uskich uzyska\u0142a prawo otrzymywania egzemplarzy wszystkich dzie\u0142 drukowanych w kraju w tym czasie. W ten spos\u00f3b biblioteka sta\u0142a si\u0119 narodowa.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c pod koniec XVIII wieku Biblioteka Za\u0142uskich dor\u00f3wnywa\u0142a pod wzgl\u0119dem zasobno\u015bci swoich funduszy i ksi\u0119gozbior\u00f3w najwi\u0119kszym europejskim ksi\u0119gozbiorom: Bibliotece Brytyjskiej w Londynie, Bibliotece Narodowej we Francji i Monachium.<\/p>\n\n\n\n

Los biblioteki Za\u0142uskich zmieni\u0142 si\u0119 po ko\u0144cu powstania 1794 roku. Po zdobyciu Warszawy przez O. Suworowa biblioteka z blisko p\u00f3\u0142milionowym ksi\u0119gozbiorem przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107 rz\u0105du rosyjskiego. Zosta\u0142a przewieziona do Petersburga jako trofeum. Wtedy to Biblioteka Za\u0142uskich \u2013 pierwszy ksi\u0119gozbi\u00f3r w Polsce \u2013 sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 Cesarskiej Biblioteki Publicznej.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w Biblioteki Za\u0142uskich wr\u00f3ci\u0142a do Warszawy dopiero w latach 30. XX wieku. Fatalne dla tego ksi\u0119gozbioru by\u0142o jednak Powstanie Warszawskie 1944 roku \u2013 wszystko zosta\u0142o zniszczone przez okupanta niemieckiego. Uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 zaledwie 1800 r\u0119kopis\u00f3w i kilka tysi\u0119cy ksi\u0105g, kt\u00f3re po II wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142y przyj\u0119te przez Bibliotek\u0119 Narodow\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spaceruj\u0105c ulicami Warszawy, mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na wiele bibliotek. Ale czy wiesz jak i kiedy powsta\u0142a pierwsza biblioteka w stolicy Polski? W naszym artykule na warsaw1.one opowiemy histori\u0119 Biblioteki Za\u0142uskich w Warszawie, kt\u00f3ra jest pierwsz\u0105 publiczn\u0105 bibliotek\u0105 naukow\u0105 w Polsce. Otwarcie pierwszej biblioteki w Warszawie Z inicjatywy braci J\u00f3zefa Andrzeja i Andrzeja Stanis\u0142awa Za\u0142uskich w […]<\/p>\n","protected":false},"author":306,"featured_media":2415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[2525,2528,2532,2530,2524,2531,2529,2533,2527,2526],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-2505","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-biblioteka-warszawska","9":"tag-biblioteka-zaluskich","10":"tag-historia-bibliotek-w-warszawie","11":"tag-historia-ksiegarn-w-warszawie","12":"tag-historia-oswiaty-w-warszawie","13":"tag-ksiazki-w-warszawie","14":"tag-ksiegarnie-warszawskie","15":"tag-najlepsze-stare-biblioteki-w-warszawie","16":"tag-pierwsze-biblioteki-w-warszawie","17":"tag-stare-biblioteki-warszawskie","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/306"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2505"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2509,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2505\/revisions\/2509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2505"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2505"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2505"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}