{"id":4033,"date":"2024-02-28T17:45:47","date_gmt":"2024-02-28T16:45:47","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw1.one\/?p=4033"},"modified":"2024-03-15T02:33:01","modified_gmt":"2024-03-15T01:33:01","slug":"jak-rozwijala-sie-prasa-w-warszawie-w-okresie-ii-rzeczypospolitej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/jak-rozwijala-sie-prasa-w-warszawie-w-okresie-ii-rzeczypospolitej-4033\/","title":{"rendered":"Jak rozwija\u0142a si\u0119 prasa w Warszawie w okresie II Rzeczypospolitej"},"content":{"rendered":"\n

W XX wieku w Polsce rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 odrodzenie kulturalne. Szczeg\u00f3lnie aktywnie rozwija\u0142a si\u0119 w Warszawie prasa. W tym artykule na warsaw1.one<\/a> om\u00f3wimy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo rozw\u00f3j gazet w Warszawie w okresie II Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

Gazeciarze <\/h2>\n\n\n\n

Kiedy w Warszawie zacz\u0119\u0142a aktywnie rozwija\u0107 si\u0119 polska prasa, pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba dostarczania jej mieszka\u0144com miasta. Lokalne wydawnictwa zatrudnia\u0142y wi\u0119c gazeciarzy. Zazwyczaj byli to g\u0142\u00f3wnie m\u0142odzi ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali zarobi\u0107 na \u017cycie. Jednym z nich by\u0142 Tadzio Milwicz, kt\u00f3ry sprzedawa\u0142 \u201eWiadomo\u015bci Literackie\u201d. Dostarcza\u0142 popularny w okresie mi\u0119dzywojennym tygodnik do warszawskich kawiarni i teatr\u00f3w. Ch\u0142opiec w wiecznie d\u0142ugiej kamizelce cz\u0119sto stawa\u0142 naprzeciw ulicy Ziemia\u0144skiej, a nocami pod hotelem \u201eBristol\u201d czy \u201eEuropejskim\u201d, dzi\u0119ki czemu zapad\u0142 w pami\u0119\u0107 sto\u0142ecznej bohemy. P\u00f3\u017aniej wspominali o nim w swoich dzie\u0142ach niekt\u00f3rzy polscy pisarze.<\/p>\n\n\n\n

Og\u00f3lnie, by\u0142 to jeden z najskuteczniejszych form kolporta\u017cu prasy. Sprawni gazeciarze rywalizowali o uwag\u0119 czytelnik\u00f3w i ich portfele. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do XXI wieku, kiedy reklama przynosi znaczne zyski, w\u00f3wczas g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 dochod\u00f3w wydawnictw w latach 20. i 30. XX w. faktycznie pochodzi\u0142a ze sprzeda\u017cy czasopism. Konkurencja w tamtym czasie by\u0142a naprawd\u0119 du\u017ca.<\/p>\n\n\n\n

Druk i czytelnicy<\/h2>\n\n\n\n

W pierwszych latach niepodleg\u0142o\u015bci Polska boryka\u0142a si\u0119 z wieloma problemami. Kraj musia\u0142 walczy\u0107 z takimi trudno\u015bciami, jak dost\u0119p do papieru czy cz\u0119\u015bci zamiennych do maszyn drukarskich. Przemys\u0142 poligraficzny by\u0142 rozdrobniony i zacofany. Nie by\u0142o du\u017cych przedsi\u0119biorstw, a w wielu powiatach nawet \u015brednich drukarni, kt\u00f3re mog\u0142yby sprosta\u0107 zadaniu drukowania gazet i dziennik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W latach 20. XX wieku w warszawskich drukarniach pojawi\u0142y si\u0119 maszyny do szybkiego druku rotacyjnego, a tak\u017ce nowoczesne urz\u0105dzenia, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142y wykorzystanie ilustracji i koloru w czasopismach codziennych. Wraz z pojawieniem si\u0119 tego sprz\u0119tu polska prasa sta\u0142a si\u0119 jako\u015bciowo lepsza ni\u017c wcze\u015bniej. Rozw\u00f3j wydawnictw sta\u0142 si\u0119 dla Polak\u00f3w jednym z najwa\u017cniejszych sposob\u00f3w komunikowania si\u0119, poniewa\u017c dzi\u0119ki temu mogli otrzymywa\u0107 naj\u015bwie\u017csze, wa\u017cne wiadomo\u015bci z kraju i \u015bwiata. Ale oczywi\u015bcie komunikacja telefoniczna i telegraficzna pozosta\u0142a kluczowa.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z wyzwa\u0144 dla \u00f3wczesnej prasy by\u0142 fakt, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142a niepi\u015bmienna. Wed\u0142ug spisu ludno\u015bci z 1921 roku a\u017c 33,1% ludno\u015bci w wieku powy\u017cej 10 lat stanowi\u0142o analfabet\u00f3w. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej odsetek ten spad\u0142 do 23,1%. W\u0142adze polskie pr\u00f3bowa\u0142y rozwi\u0105za\u0107 ten problem, przyznaj\u0105c Polakom prawo do nauki. Og\u00f3\u0142em w latach 20. XX wieku wykszta\u0142cenie \u015brednie i wy\u017csze mia\u0142o 720 tys. os\u00f3b, ale tylko nieliczni z nich mieli nawyk codziennego czytania lokalnej prasy. Niemniej jednak zapotrzebowanie na ni\u0105 wzrasta\u0142 w\u015br\u00f3d ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Cenzura <\/h2>\n\n\n\n

W 1921 roku przyj\u0119to w Polsce konstytucj\u0119 marcow\u0105, kt\u00f3ra gwarantowa\u0142a niezale\u017cno\u015b\u0107 prasy i wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Artyku\u0142 105 zawiera\u0142 wyra\u017any zakaz cenzury i wprowadzenie systemu zezwole\u0144 na wydawanie materia\u0142\u00f3w o charakterze informacyjnym. Zapewniono tak\u017ce swobod\u0119 rozpowszechniania czasopism na terenie ca\u0142ego kraju, cho\u0107 ostateczna, ujednolicona ustawa prasowa w Polsce zosta\u0142a uchwalona w 1938 roku.<\/p>\n\n\n\n

Do 1926 roku wydawnictwo wykorzystywa\u0142o wszelkie mo\u017cliwo\u015bci swobodnego wyra\u017cania opinii. W\u0142adze rozumia\u0142y w\u00f3wczas, \u017ce wszelkie ograniczenia zostan\u0105 negatywnie odebrane przez spo\u0142ecze\u0144stwo. Zak\u0142adali tak\u017ce, \u017ce mo\u017ce doj\u015b\u0107 do prawdziwego buntu. Prasa informacyjna by\u0142a w tym okresie g\u0142\u00f3wnym narz\u0119dziem kszta\u0142towania nastroj\u00f3w i postaw politycznych, narz\u0119dziem kampanii wyborczej i przestrzeni\u0105 walki politycznej. W 1926 roku prezydent Polski uchwali\u0142 ustaw\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 wszelka krytyka rz\u0105du i rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji na \u0142amach gazet b\u0119dzie karalne. W nast\u0119pnym roku zaostrzy\u0142y si\u0119 sankcje wobec medi\u00f3w, przez co wiele warszawskich wydawnictw zosta\u0142o zmuszonych do poddania si\u0119 cenzurze, obawiaj\u0105c si\u0119 konfiskaty nak\u0142adu lub kar pieni\u0119\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n

W 1935 roku konstytucja kwietniowa nie wymienia\u0142a wprost wolno\u015bci prasy jako jednej z zasad politycznych, cho\u0107 art. 5 zawiera\u0142 zapis gwarantuj\u0105cy obywatelom wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Trzy lata p\u00f3\u017aniej przyj\u0119to ujednolicone prawo prasowe, kt\u00f3re stanowi\u0142o, \u017ce \u200b\u200bgazety maj\u0105 obowi\u0105zek publikowania komunikat\u00f3w urz\u0119dowych, a w\u0142adze administracyjne maj\u0105 prawo do zaj\u0119cia tekst\u00f3w. Za naruszenie wprowadzono jednorazow\u0105 kar\u0119 w wysoko\u015bci 200 tys. z\u0142otych. Ponadto wprowadzenie tej ustawy pozbawi\u0142o dziennikarzy dost\u0119pu do wielu informacji pa\u0144stwowych. Z tego mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek, \u017ce wolno\u015b\u0107 polskich wydawnictw zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowo ograniczona.<\/p>\n\n\n\n

Generalnie w II Rzeczypospolitej wi\u0119kszo\u015b\u0107 wydawnictw warszawskich mia\u0142a charakter prywatny, cho\u0107 mia\u0142y one wyra\u017anie okre\u015blony kierunek polityczny. W okresie mi\u0119dzywojennym w Warszawie ukazywa\u0142a si\u0119 prasa rz\u0105dowa. Jednocze\u015bnie w Polsce zacz\u0105\u0142 rozwija\u0107 si\u0119 nowy typ czasopism, skierowany do mniej do\u015bwiadczonego i wykszta\u0142conego czytelnika. Pisma tego typu nastawione by\u0142y na znalezienie lub wywo\u0142anie sensacji, oferuj\u0105c warszawiakom przede wszystkim rozrywk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W XX wieku w Polsce rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 odrodzenie kulturalne. Szczeg\u00f3lnie aktywnie rozwija\u0142a si\u0119 w Warszawie prasa. W tym artykule na warsaw1.one om\u00f3wimy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo rozw\u00f3j gazet w Warszawie w okresie II Rzeczypospolitej. Gazeciarze  Kiedy w Warszawie zacz\u0119\u0142a aktywnie rozwija\u0107 si\u0119 polska prasa, pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba dostarczania jej mieszka\u0144com miasta. Lokalne wydawnictwa zatrudnia\u0142y wi\u0119c gazeciarzy. Zazwyczaj […]<\/p>\n","protected":false},"author":306,"featured_media":3811,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2499,3933,3932,3931,3928,3929,3930,2601,2598,2562],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[3789],"class_list":{"0":"post-4033","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-biznes-w-warszawie","9":"tag-cenzura","10":"tag-druk","11":"tag-druk-i-czytelnicy","12":"tag-jak-rozwijala-sie-prasa-w-warszawie","13":"tag-prasa-w-warszawie","14":"tag-prasa-w-warszawie-w-okresie-ii-rzeczypospolitej","15":"tag-rozwoj-biznesu","16":"tag-rozwoj-warszawy","17":"tag-znani-warszawiacy","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","19":"motype-eternal","20":"moformat-3789"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/306"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4033"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4037,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4033\/revisions\/4037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4033"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4033"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4033"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}