{"id":9267,"date":"2025-01-30T00:45:08","date_gmt":"2025-01-29T23:45:08","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw1.one\/?p=9267"},"modified":"2025-02-21T00:04:57","modified_gmt":"2025-02-20T23:04:57","slug":"duma-polskiej-astronomii-wazne-odkrycia-adama-prazmowskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/duma-polskiej-astronomii-wazne-odkrycia-adama-prazmowskiego-9267\/","title":{"rendered":"Duma polskiej astronomii: wa\u017cne odkrycia Adama Pra\u017cmowskiego"},"content":{"rendered":"\n

Adam J\u00f3zef Ignacy Pra\u017cmowski by\u0142 polskim naukowcem znanym ze swojego wk\u0142adu w rozw\u00f3j astronomii i optyki. Specjalizowa\u0142 si\u0119 w badaniu polaryzacji \u015bwiat\u0142a i zjawisk zwi\u0105zanych z koron\u0105 s\u0142oneczn\u0105 podczas za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca, jak podaje strona warsaw1.one<\/a>. Pra\u017cmowski jest uwa\u017cany za jednego z najwybitniejszych polskich astronom\u00f3w XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Droga do nauki<\/h2>\n\n\n\n

Naukowiec urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie Teresy i J\u00f3zefa Pra\u017cmowskich 15 marca 1821 r. w Polsce, kt\u00f3ra w\u00f3wczas by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Imperium Rosyjskiego. Rodzinnym miastem Adama Pra\u017cmowskiego jest Warszawa. Ojciec naukowca pracowa\u0142 w S\u0105dzie Apelacyjnym, a jego wuj Adam Micha\u0142 by\u0142 biskupem.<\/p>\n\n\n\n

Gdy Pra\u017cmowski uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105, postanowi\u0142 kontynuowa\u0107 nauk\u0119 na dodatkowych kursach oferowanych przez warszawskie gimnazjum. Naukowiec ucz\u0119szcza\u0142 na nie w latach 1837-1839. Kursy mia\u0142y na celu kszta\u0142cenie nauczycieli szk\u00f3\u0142 \u015brednich.<\/p>\n\n\n\n

Praca w Obserwatorium Warszawskim<\/h2>\n\n\n\n

W 1839 roku Adam Pra\u017cmowski rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako asystent astronoma-obserwatora w Obserwatorium Warszawskim. W tym czasie zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 artyku\u0142y naukowe. By\u0142y one publikowane w czasopi\u015bmie \u201eBiblioteka Warszawska\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1840-1850 Pra\u017cmowski zajmowa\u0142 si\u0119 licznymi pomiarami geodezyjnymi. W tym okresie warszawianinowi uda\u0142o si\u0119 nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wybitnymi naukowcami, m.in. polskimi astronomami Janem Baranowskim i Franciszkiem Armi\u0144skim oraz rosyjskim naukowcem niemieckiego pochodzenia Wilhelmem Struve. W 1854 roku Pra\u017cmowski opracowa\u0142 metod\u0119 wyznaczania b\u0142\u0119d\u00f3w w\u0142asnych obserwatora.<\/p>\n\n\n\n

W 1860 roku warszawski naukowiec zosta\u0142 oddelegowany do Hiszpanii. Mia\u0142 obserwowa\u0107 za\u0107mienie S\u0142o\u0144ca. Adam Pra\u017cmowski by\u0142 w\u00f3wczas starszym asystentem kierownika Obserwatorium Warszawskiego. Podczas podr\u00f3\u017cy s\u0142u\u017cbowej naukowiec dokona\u0142 wa\u017cnego odkrycia. Odkry\u0142, \u017ce \u015bwiat\u0142o z korony s\u0142onecznej, w przeciwie\u0144stwie do \u015bwiat\u0142a z prominencji s\u0142onecznej, jest spolaryzowane. Pra\u017cmowskiemu uda\u0142o si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce korona nie jest zwi\u0105zana z Ksi\u0119\u017cycem, jak wcze\u015bniej s\u0105dzono, ale ze S\u0142o\u0144cem.<\/p>\n\n\n\n

19 pa\u017adziernika 1860 roku warszawski naukowiec zosta\u0142 zaproszony do tymczasowego nauczania fizyki w warszawskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej. W 1862 roku Pra\u017cmowski rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Katedrze Fizyki i Geodezji Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Warszawskiej, gdzie zosta\u0142 m\u0142odszym pracownikiem naukowym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Paryski okres \u017cycia<\/h2>\n\n\n\n

Latem 1863 roku Pra\u017cmowski opu\u015bci\u0142 Warszaw\u0119. Naukowiec uda\u0142 si\u0119 do Pary\u017ca, aby poprawi\u0107 swoje zdrowie i po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 nauce. W trakcie podr\u00f3\u017cy Adam Pra\u017cmowski zachorowa\u0142, poprosi\u0142 wi\u0119c Komisj\u0119 Rz\u0105dow\u0105 O\u015bwiecenia Warszawskiej Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej o przed\u0142u\u017cenie urlopu. Naukowiec spotka\u0142 si\u0119 z odmow\u0105. Po 4 miesi\u0105cach Pra\u017cmowski mia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do rodzinnego miasta, ale zosta\u0142 w Pary\u017cu. 19 marca 1864 roku zosta\u0142 zwolniony.<\/p>\n\n\n\n

Latem 1864 roku Pra\u017cmowski spotka\u0142 si\u0119 za granic\u0105 z rektorem Warszawskiej Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej J\u00f3zefem Mianowskim. Kierownik szko\u0142y pragn\u0105\u0142, aby astronom powr\u00f3ci\u0142 do Warszawy i zosta\u0142 przywr\u00f3cony na swoje stanowisko.<\/p>\n\n\n\n

15 wrze\u015bnia 1864 roku Mianowski zaproponowa\u0142 Komisji Rz\u0105dowej O\u015bwiecenia Warszawskiej Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej powr\u00f3ci\u0107 na zajmowane dotychczas stanowisko Adama Pra\u017cmowskiego. Rektor podkre\u015bla\u0142, \u017ce utrata utalentowanego naukowca negatywnie wp\u0142yn\u0119\u0142a na renom\u0119 szko\u0142y, ale jego propozycja nie zosta\u0142a poparta.<\/p>\n\n\n\n

W stolicy Francji Pra\u017cmowski zosta\u0142 projektantem urz\u0105dze\u0144 optycznych w jednej z firm. P\u00f3\u017aniej warszawianin zosta\u0142 jej wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem, a w 1871 roku – w\u0142a\u015bcicielem. Jego najs\u0142ynniejsze wynalazki to polaryzator pryzmatyczny i celostat.<\/p>\n\n\n\n

Naukowiec by\u0142 cz\u0142onkiem francuskich towarzystw naukowych oraz Polskiego Towarzystwa Nauk Matematycznych w Pary\u017cu. W 1879 roku otrzyma\u0142 obywatelstwo francuskie.<\/p>\n\n\n\n

Adam Pra\u017cmowski zmar\u0142 w 1885 roku w Ville d’Avray. Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu P\u00e8re Lachaise w Pary\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Warszawski naukowiec odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w rozwoju nauki w Europie, a zw\u0142aszcza w Polsce. Jego prace inspirowa\u0142y kolejne pokolenia astronom\u00f3w i fizyk\u00f3w. Stworzony przez niego sprz\u0119t pom\u00f3g\u0142 innym badaczom uzyska\u0107 dok\u0142adniejsze dane podczas obserwacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adam J\u00f3zef Ignacy Pra\u017cmowski by\u0142 polskim naukowcem znanym ze swojego wk\u0142adu w rozw\u00f3j astronomii i optyki. Specjalizowa\u0142 si\u0119 w badaniu polaryzacji \u015bwiat\u0142a i zjawisk zwi\u0105zanych z koron\u0105 s\u0142oneczn\u0105 podczas za\u0107mie\u0144 S\u0142o\u0144ca, jak podaje strona warsaw1.one. Pra\u017cmowski jest uwa\u017cany za jednego z najwybitniejszych polskich astronom\u00f3w XIX wieku. Droga do nauki Naukowiec urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie Teresy […]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":9106,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[5009,5011,5016,5015,5005,5004,5006,5008,5018,5013,5017,5014,5012,5010,5007],"motype":[1159],"moformat":[83],"moimportance":[81],"class_list":{"0":"post-9267","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-adam-prazmowski","9":"tag-astronomia-xix-wieku","10":"tag-badania-slonca","11":"tag-historia-astronomii","12":"tag-korona-sloneczna","13":"tag-obserwatorium-warszawskie","14":"tag-optyka-w-astronomii","15":"tag-polaryzacja-swiatla","16":"tag-polska-nauka-xix-wieku","17":"tag-polski-astronom","18":"tag-polski-naukowiec","19":"tag-teleskopy-i-optyka","20":"tag-warszawska-szkola-glowna","21":"tag-wynalazki-optyczne","22":"tag-zacmienie-slonca-1860","23":"motype-eternal","24":"moformat-vlasna","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9267"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9274,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9267\/revisions\/9274"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9267"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=9267"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=9267"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=9267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}