{"id":9275,"date":"2025-01-29T18:33:43","date_gmt":"2025-01-29T17:33:43","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw1.one\/?p=9275"},"modified":"2025-02-25T18:25:59","modified_gmt":"2025-02-25T17:25:59","slug":"astronom-wladyslaw-dziewulski-osiagniecia-naukowe-i-dzialalnosc-na-rzecz-rozwoju-nauki-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/astronom-wladyslaw-dziewulski-osiagniecia-naukowe-i-dzialalnosc-na-rzecz-rozwoju-nauki-w-polsce-9275\/","title":{"rendered":"Astronom W\u0142adys\u0142aw Dziewulski: osi\u0105gni\u0119cia naukowe i dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz rozwoju nauki w Polsce"},"content":{"rendered":"\n<p>W\u0142adys\u0142aw Dziewulski by\u0142 polskim naukowcem, kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 stanowi\u0142a znacz\u0105cy kamie\u0144 milowy w rozwoju astronomii na pocz\u0105tku XX wieku. Jego badania cia\u0142 niebieskich i nowe metody pomiarowe nie tylko przyczyni\u0142y si\u0119 do dok\u0142adniejszych obserwacji, ale tak\u017ce utorowa\u0142y drog\u0119 nowemu naukowemu podej\u015bciu do eksploracji kosmosu. Dziewulski aktywnie wspiera\u0142 rozw\u00f3j edukacji astronomicznej i bada\u0144 naukowych, szczeg\u00f3lnie w warunkach ograniczonych zasob\u00f3w. Jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 przyczyni\u0142a si\u0119 do powstania instytut\u00f3w naukowych, kt\u00f3re pozwoli\u0142y Polsce zaj\u0105\u0107 nale\u017cne jej miejsce w mi\u0119dzynarodowej spo\u0142eczno\u015bci naukowej &#8211; informuje strona <a href=\"http:\/\/warsaw1.one\" data-type=\"link\" data-id=\"warsaw1.one\">warsaw1.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2e21fd41d23\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2e21fd41d23\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/astronom-wladyslaw-dziewulski-osiagniecia-naukowe-i-dzialalnosc-na-rzecz-rozwoju-nauki-w-polsce-9275\/#O_rodzinie_Dziewulskich\" >O rodzinie Dziewulskich<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/astronom-wladyslaw-dziewulski-osiagniecia-naukowe-i-dzialalnosc-na-rzecz-rozwoju-nauki-w-polsce-9275\/#Wyksztalcenie_i_dzialalnosc_naukowa\" >Wykszta\u0142cenie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukowa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/astronom-wladyslaw-dziewulski-osiagniecia-naukowe-i-dzialalnosc-na-rzecz-rozwoju-nauki-w-polsce-9275\/#Wplyw_na_rozwoj_nauki_w_Polsce_w_latach_powojennych\" >Wp\u0142yw na rozw\u00f3j nauki w Polsce w latach powojennych<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/astronom-wladyslaw-dziewulski-osiagniecia-naukowe-i-dzialalnosc-na-rzecz-rozwoju-nauki-w-polsce-9275\/#Hold_pamieci\" >Ho\u0142d pami\u0119ci<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"O_rodzinie_Dziewulskich\"><\/span>O rodzinie Dziewulskich<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Eugeniusz Klemens Dziewulski by\u0142 znanym polskim przyrodnikiem. By\u0142 pracownikiem naukowym Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej w Warszawie. Bra\u0142 czynny udzia\u0142 w badaniach fizycznych i geograficznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Eugeniusz i jego \u017cona Aniela mieli siedmioro dzieci. Para zaszczepi\u0142a w swoich dzieciach mi\u0142o\u015b\u0107 do nauki. Niekt\u00f3re z nich sta\u0142y si\u0119 s\u0142awnymi i odnosz\u0105cymi sukcesy lud\u017ami. Syn Stefan by\u0142 prawnikiem i ekonomist\u0105, syn Wac\u0142aw fizykiem, c\u00f3rka Maria artystk\u0105 graficzk\u0105, a c\u00f3rka Eugenia ekonomistk\u0105. Natomiast syn W\u0142adys\u0142aw, urodzony 2 wrze\u015bnia 1878 roku, zas\u0142yn\u0105\u0142 jako astronom.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wyksztalcenie_i_dzialalnosc_naukowa\"><\/span>Wykszta\u0142cenie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukowa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po uko\u0144czeniu gimnazjum klasycznego W\u0142adys\u0142aw Dziewulski studiowa\u0142 matematyk\u0119 i fizyk\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim. Studia uko\u0144czy\u0142 w 1901 roku ze srebrnym medalem i stopniem naukowym doktora. Zainteresowanie Dziewulskiego astronomi\u0105 ujawni\u0142o si\u0119 ju\u017c w latach studenckich, kiedy to aktywnie bada\u0142 zjawiska astronomiczne podczas sta\u017cu na Uniwersytecie w Getyndze.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1903 roku warszawianin rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Krakowie na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Zajmowa\u0142 si\u0119 badaniami naukowymi i prowadzi\u0142 wyk\u0142ady w Katedrze Astronomii.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1906 roku Dziewulski obroni\u0142 prac\u0119 doktorsk\u0105, kt\u00f3ra po\u015bwi\u0119cona by\u0142a wp\u0142ywowi perturbacji grawitacyjnych na orbit\u0119 Erosa wywo\u0142anych przez Marsa. Perturbacje wiekowe to powolne zmiany orbity cia\u0142a niebieskiego pod wp\u0142ywem grawitacji innych planet. Badanie takich zmian jest wa\u017cne dla dok\u0142adnego przewidywania ruchu asteroid i planet w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1909-1919 Dziewulski pracowa\u0142 w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Zajmowa\u0142 si\u0119 obserwacjami cia\u0142 niebieskich.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1920 roku Dziewulski rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Pocz\u0105tkowo by\u0142 docentem. Nast\u0119pnie zosta\u0142 profesorem. W 1921 roku zosta\u0142 mianowany dziekanem Wydzia\u0142u Matematyczno-Przyrodniczego. W 1924 roku zosta\u0142 rektorem uczelni, a w 1925 roku prorektorem. Podczas swojej pracy na uniwersytecie polski naukowiec zainicjowa\u0142 utworzenie obserwatorium astronomicznego i kierowa\u0142 jego dzia\u0142alno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas okupacji nazistowskiej W\u0142adys\u0142aw Dziewulski kontynuowa\u0142 nauczanie student\u00f3w pomimo zakaz\u00f3w nowego rz\u0105du. Wraz z innymi wsp\u00f3\u0142pracownikami wspiera\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 podziemnego polskiego uniwersytetu w Wilnie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"1123\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9276\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-13.png 800w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-13-214x300.png 214w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-13-768x1078.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-13-696x977.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wplyw_na_rozwoj_nauki_w_Polsce_w_latach_powojennych\"><\/span>Wp\u0142yw na rozw\u00f3j nauki w Polsce w latach powojennych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1944 roku, gdy Armia Czerwona wyzwoli\u0142a Wilno spod okupacji nazistowskiej, W\u0142adys\u0142aw Dziewulski i inni polscy naukowcy powr\u00f3cili do Polski. Sytuacja \u015brodowiska naukowego w kraju by\u0142a w\u00f3wczas trudna. Naukowcy szukali sposob\u00f3w na jej popraw\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1945 roku dzi\u0119ki wsp\u00f3lnym wysi\u0142kom polskich naukowc\u00f3w w Toruniu powsta\u0142 Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika. Przez pierwsze 2 lata jego prorektorem by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Dziewulski. Warszawski uczony uczestniczy\u0142 tak\u017ce w tworzeniu Obserwatorium Astronomicznego UMK. W okresie powojennym sta\u0142o si\u0119 ono wa\u017cnym o\u015brodkiem naukowym bada\u0144 astronomicznych w Polsce. Wydarzenia te mia\u0142y kluczowe znaczenie dla kariery W\u0142adys\u0142awa Dziewulskiego, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do stworzenia podwalin nauki astronomicznej w Polsce po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hold_pamieci\"><\/span>Ho\u0142d pami\u0119ci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W\u0142adys\u0142aw Dziewulski zmar\u0142 6 lutego 1962 roku. Aby uczci\u0107 pami\u0119\u0107 wybitnego astronoma, jego imieniem nazwano planetarium i jedn\u0105 z toru\u0144skich ulic. Imieniem naukowca nazwano obiekty nie tylko na Ziemi. W kwietniu 2004 roku Mi\u0119dzynarodowa Unia Astronomiczna nazwa\u0142a asteroid\u0119 imieniem Dziewulskiego. A jeszcze w 1970 roku nazwisko polskiego astronoma sta\u0142o nazw\u0105 jednego z krater\u00f3w na Ksi\u0119\u017cycu.<\/p>\n\n\n\n<p>Krater Dziewulski to zag\u0142\u0119bienie powsta\u0142e na powierzchni satelity Ziemi po upadku meteorytu. Znajduje si\u0119 na odwrotnej stronie Ksi\u0119\u017cyca, kt\u00f3rej nie wida\u0107 z Ziemi. Powierzchnia krateru uleg\u0142a znacznej erozji z powodu licznych uderze\u0144 meteoryt\u00f3w. W rezultacie kszta\u0142t krateru stopniowo si\u0119 zmienia\u0142. Wewn\u0105trz mo\u017cna zobaczy\u0107 \u015blady mniejszych krater\u00f3w, kt\u00f3re powsta\u0142y p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1010\" height=\"800\" src=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9279\" srcset=\"https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-14.png 1010w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-14-300x238.png 300w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-14-768x608.png 768w, https:\/\/cdn.warsaw1.one\/wp-content\/uploads\/sites\/32\/2025\/02\/image-14-696x551.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1010px) 100vw, 1010px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukowa i edukacyjna W\u0142adys\u0142awa Dziewulskiego mia\u0142a znacz\u0105cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j astronomii w Europie. Na przestrzeni lat Dziewulski opublikowa\u0142 ponad 200 prac. Jego badania w dziedzinie mechaniki nieba, w szczeg\u00f3lno\u015bci wp\u0142ywu zaburze\u0144 grawitacyjnych na orbity asteroid, znacz\u0105co poprawi\u0142y dok\u0142adno\u015b\u0107 obserwacji astronomicznych. Dzi\u0119ki swojej pracy i odkryciom Dziewulski nie tylko wp\u0142yn\u0105\u0142 na rozw\u00f3j \u00f3wczesnej nauki, ale tak\u017ce po\u0142o\u017cy\u0142 podwaliny pod nowe podej\u015bcia do eksploracji kosmosu. Dziedzictwo Dziewulskiego pozostaje \u017cywe nie tylko w jego odkryciach, ale tak\u017ce w sposobie, w jaki nadal inspiruj\u0105 one przysz\u0142e pokolenia naukowc\u00f3w do doskonalenia metod badawczych i poszukiwania zjawisk, kt\u00f3re nie zosta\u0142y jeszcze odkryte.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W\u0142adys\u0142aw Dziewulski by\u0142 polskim naukowcem, kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 stanowi\u0142a znacz\u0105cy kamie\u0144 milowy w rozwoju astronomii na pocz\u0105tku XX wieku. Jego badania cia\u0142 niebieskich i nowe metody pomiarowe nie tylko przyczyni\u0142y si\u0119 do dok\u0142adniejszych obserwacji, ale tak\u017ce utorowa\u0142y drog\u0119 nowemu naukowemu podej\u015bciu do eksploracji kosmosu. Dziewulski aktywnie wspiera\u0142 rozw\u00f3j edukacji astronomicznej i bada\u0144 naukowych, szczeg\u00f3lnie w warunkach [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":9033,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[5027,5028,5030,5026,5015,5020,5029,5025,5019,5013,3107,5022,5024,5021,5023],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[3789],"class_list":{"0":"post-9275","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-astronomia-polska","9":"tag-badania-asteroid","10":"tag-badania-ukladu-slonecznego","11":"tag-edukacja-astronomiczna","12":"tag-historia-astronomii","13":"tag-krater-dziewulski","14":"tag-mechanika-nieba","15":"tag-obserwacje-astronomiczne","16":"tag-obserwatorium-astronomiczne","17":"tag-polski-astronom","18":"tag-rozwoj-nauki","19":"tag-uniwersytet-mikolaja-kopernika","20":"tag-uniwersytet-stefana-batorego","21":"tag-wladyslaw-dziewulski","22":"tag-wplyw-perturbacji-grawitacyjnych","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-3789"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9275","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9275"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9275\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9282,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9275\/revisions\/9282"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9033"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9275"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9275"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9275"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=9275"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=9275"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=9275"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}