{"id":9449,"date":"2025-03-13T18:45:25","date_gmt":"2025-03-13T17:45:25","guid":{"rendered":"https:\/\/warsaw1.one\/?p=9449"},"modified":"2025-03-23T21:07:10","modified_gmt":"2025-03-23T20:07:10","slug":"zeszyty-literackie-jednosc-kulturowa-w-czasach-podzialow-politycznych-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/eternal\/zeszyty-literackie-jednosc-kulturowa-w-czasach-podzialow-politycznych-w-polsce-9449\/","title":{"rendered":"Zeszyty Literackie: jedno\u015b\u0107 kulturowa w czasach podzia\u0142\u00f3w politycznych w Polsce"},"content":{"rendered":"\n

Kwartalnik Zeszyty Literackie zdo\u0142a\u0142 pokona\u0107 sztuczn\u0105 przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy literatur\u0105 emigracyjn\u0105 a krajow\u0105 literatur\u0105<\/a> polsk\u0105. Tym samym przyczyni\u0142 si\u0119 do przemy\u015blenia krajowej tradycji literackiej i innowacji w kontek\u015bcie kultury \u015bwiatowej, pisze warsaw1.one.<\/a><\/p>\n\n\n\n

Historia powstania i rozwoju Zeszyt\u00f3w Literackich<\/h2>\n\n\n\n

Zeszyty Literackie powsta\u0142y w 1982 roku w Pary\u017cu z inicjatywy Barbary Toru\u0144czyk, kt\u00f3ra postanowi\u0142a wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 mi\u0119dzy emigracyjn\u0105 a krajow\u0105 literatur\u0105 polsk\u0105. W tym celu redaktor naczelna zebra\u0142a zesp\u00f3\u0142 wysoko wykwalifikowanych wydawc\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znale\u017ali si\u0119 Stanis\u0142aw Bara\u0144czak, Ewa Bie\u0144kowska, Wojciech Karpi\u0144ski, Petr Kral, Ewa Kuryluk, Tomas Venclova i Adam Zagajewski. Z pomoc\u0105 wydawnictwa Agora odwa\u017cyli si\u0119 oni stworzy\u0107 przestrze\u0144 do dialogu mi\u0119dzy autorami, kt\u00f3rych g\u0142os by\u0142 cz\u0119sto pomijany w oficjalnym dyskursie kulturalnym w ich ojczy\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

W latach 80. Zeszyty Literackie sta\u0142y si\u0119 nie tylko czasopismem literackim, ale tak\u017ce znacz\u0105cym projektem intelektualnym. Zyska\u0142y uznanie, publikuj\u0105c g\u0142o\u015bne ksi\u0105\u017cki eseistyczne, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych szczeg\u00f3lne miejsce zajmowa\u0142y Solidarno\u015b\u0107 i samotno\u015b\u0107<\/em> Adama Zagajewskiego oraz Polskie pytania<\/em> Adama Michnika.  Na \u0142amach pojawia\u0142y si\u0119 utwory takich mistrz\u00f3w s\u0142owa jak Derek Walcott, James Merrill, Tomas Venclova czy nobli\u015bci Czes\u0142aw Mi\u0142osz i Josif Brodski.<\/p>\n\n\n\n

Po okresie transformacji w Polsce, w 1992 roku redakcja Zeszyt\u00f3w Literackich zosta\u0142a przeniesiona z Pary\u017ca do Warszawy. Wa\u017cnym wydarzeniem by\u0142y obchody 20-lecia pisma: 16 pa\u017adziernika 2002 roku w Bibliotece Narodowej otwarto wystaw\u0119 \u201eXX-lecie Zeszyt\u00f3w Literackich\u201d. Zwiedzaj\u0105cy mogli zobaczy\u0107 unikatowe eksponaty, m.in. listy, r\u0119kopisy i rysunki autor\u00f3w, archiwalne numery, ksi\u0105\u017cki i publikacje z \u0142am\u00f3w pisma.<\/p>\n\n\n\n

W 2005 r. odpowiedzialno\u015b\u0107 za wydawanie materia\u0142\u00f3w „Zeszyt\u00f3w Literackich \u201d przej\u0119\u0142a nale\u017c\u0105ca do Agory Fundacja Zeszyty Literackie. W 2017 r. odm\u00f3wi\u0142a jednak finansowania projektu. W odpowiedzi autorzy i dziennikarze zwr\u00f3cili si\u0119 do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, kt\u00f3re przyzna\u0142o dotacj\u0119. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce nie wystarczy\u0142a ona na pokrycie wszystkich koszt\u00f3w, w grudniu 2018 roku  zako\u0144czy\u0142a si\u0119 historia drukowanego wydania magazynu.<\/p>\n\n\n\n

Dostosowuj\u0105c si\u0119 do wyzwa\u0144 nowych czas\u00f3w, Zeszyty Literackie kontynuowa\u0142y swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w formie cyfrowej. Na stronie internetowej czytelnicy mogli zapozna\u0107 si\u0119 z archiwalnymi numerami oraz aktualno\u015bciami ze \u015bwiata literatury. Jednak i ten format nie unikn\u0105\u0142 trudno\u015bci finansowych. 5 marca 2020 r. zarz\u0105d Fundacji Zeszyt\u00f3w Literackich og\u0142osi\u0142 jej likwidacj\u0119 z powodu braku \u015brodk\u00f3w i zasob\u00f3w. Mimo licznych pr\u00f3b pozyskania \u015brodk\u00f3w, aktywistom nie uda\u0142o si\u0119 zapewni\u0107 dalszego funkcjonowania projektu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dziedzictwo i znaczenie tw\u00f3rczo\u015bci Zeszyt\u00f3w Literackich<\/h2>\n\n\n\n

Mimo \u00f3wczesnych barier politycznych i geograficznych Zeszyty Literackie sta\u0142y si\u0119 centrum kultury polskiej. W\u015br\u00f3d sta\u0142ych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w znale\u017ali si\u0119 Marian Bizan, J\u00f3zef Czapski, Czes\u0142aw Mi\u0142osz, Leszek Ko\u0142akowski, Jan Kott, Pawe\u0142 Hetrz, Jacek Wo\u017aniakowski i inni. Wsp\u00f3lnie promowali tw\u00f3rczo\u015b\u0107 \u015bwiatowej klasy pisarzy, filozof\u00f3w i polityk\u00f3w, takich jak Nicola Chiaromonte, Emil Cioran, Isaiah Berlin, Timothy Snyder, Pawie\u0142 Muratow czy Vladimir Nabokov. Organizacja uhonorowa\u0142a najzdolniejszych tw\u00f3rc\u00f3w s\u0142owa szeregiem nagr\u00f3d, w tym Nagrod\u0105 im. Josifa Brodskiego za poezj\u0119, Nagrod\u0105 im. J\u00f3zefa Czapskiego za eseje i Nagrod\u0105 im. Paw\u0142a Hertza dla t\u0142umaczy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kwartalnik Zeszyty Literackie zdo\u0142a\u0142 pokona\u0107 sztuczn\u0105 przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy literatur\u0105 emigracyjn\u0105 a krajow\u0105 literatur\u0105 polsk\u0105. Tym samym przyczyni\u0142 si\u0119 do przemy\u015blenia krajowej tradycji literackiej i innowacji w kontek\u015bcie kultury \u015bwiatowej, pisze warsaw1.one. Historia powstania i rozwoju Zeszyt\u00f3w Literackich Zeszyty Literackie powsta\u0142y w 1982 roku w Pary\u017cu z inicjatywy Barbary Toru\u0144czyk, kt\u00f3ra postanowi\u0142a wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 mi\u0119dzy emigracyjn\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":312,"featured_media":9316,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1169],"tags":[5195,5185,5194,5192,5189,5188,5193,5196,5190,5186,5187,5184,5191,5183,5083],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-9449","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jobs","8":"tag-adam-zagajewski","9":"tag-barbara-torunczyk","10":"tag-czasopisma-literackie","12":"tag-dialog-kulturowy","13":"tag-dziedzictwo-literackie","14":"tag-eseje-literackie","15":"tag-fundacja-zeszyty-literackie","16":"tag-historia-literatury","17":"tag-literatura-emigracyjna","18":"tag-literatura-polska","19":"tag-polska-emigracja","20":"tag-polska-kultura","21":"tag-transformacja-ustrojowa","22":"tag-zeszyty-literackie-2","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/312"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9449"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9456,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9449\/revisions\/9456"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9449"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=9449"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=9449"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/warsaw1.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=9449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}