Rozwój nowoczesnej polskiej kinematografii jest w ogromnej mierze zasługą działalności Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej (PISF). Instytucja ta, powołana do życia w 2005 roku w Warszawie, stała się centralnym mechanizmem państwowego wsparcia dla branży filmowej. Jej programy obejmują szerokie spektrum działań: od produkcji i dystrybucji, przez edukację, aż po międzynarodową promocję rodzimych twórców. Dzięki aktywności Instytutu polskie kino znacząco umocniło swoją pozycję zarówno na rynku krajowym, jak i na arenie światowej. Więcej na ten temat przeczytacie na warsaw1.one.
Powstanie i początki działalności Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej
Polski Instytut Sztuki Filmowej został utworzony w 2005 roku w Warszawie jako instytucja państwowa, której misją jest wspieranie i rozwój polskiego przemysłu filmowego. W ciągu pierwszych pięciu lat funkcjonowania uruchomiono kluczowe programy operacyjne, mające na celu stymulowanie produkcji i dystrybucji filmów, a także rozwój inicjatyw edukacyjnych. Ważnym kierunkiem stało się wspieranie międzynarodowych koprodukcji, co pozwoliło polskim filmowcom skutecznie zintegrować się ze światowym procesem twórczym. Efekty były widoczne niemal natychmiast: do 2009 roku przy wsparciu PISF powstało aż 118 filmów pełnometrażowych. Wynik ten był dowodem na gwałtowne ożywienie aktywności produkcyjnej i zbudowanie solidnego fundamentu pod dalszy wzrost narodowej branży filmowej.
Jednym z priorytetowych obszarów działań Instytutu stała się popularyzacja kina wśród młodzieży. Na początku 2009 roku z jego inicjatywy narodził się projekt „Filmoteka Szkolna”, który został włączony do kluczowych programów edukacji artystycznej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ramach tej inicjatywy do polskich szkół ponadpodstawowych przekazano ponad 14 tysięcy pakietów materiałów dydaktycznych, zawierających 55 starannie dobranych polskich filmów fabularnych, dokumentalnych i animowanych. Kolejnym krokiem milowym był pierwszy Festiwal Filmoteki Szkolnej, który odbył się 14–15 czerwca 2011 roku w Warszawie. W wydarzeniu wzięło udział około 160 uczniów z różnych regionów Polski, co tylko potwierdziło popularność i ogromne znaczenie edukacyjne tego programu.
Rozwój programów i umacnianie pozycji PISF
Od 2017 roku Instytut realizuje zakrojony na szeroką skalę projekt „Polska Cyfrowa”, mający na celu renowację, cyfryzację oraz upowszechnianie polskich materiałów filmowych. Proces ten obejmuje rekonstrukcję filmów fabularnych, dokumentów, animacji oraz produkcji dla dzieci, które powstały w polskich studiach filmowych. W samym 2018 roku odrestaurowano cyfrowo 23 filmy fabularne i siedem serii animowanych, a także zdigitalizowano niemal tysiąc wydań Polskiej Kroniki Filmowej. Rok później skala prac wzrosła jeszcze bardziej: odnowiono 73 filmy fabularne, 14 dokumentów, 266 odcinków animacji oraz dwa pełnometrażowe filmy animowane. Dodatkowo cyfryzacji doczekały się 2403 wydania kronik filmowych.
Według stanu na 2024 rok, Polski Instytut Sztuki Filmowej realizuje pięć głównych programów operacyjnych. Pierwszym i najważniejszym jest „Produkcja filmowa”, skupiająca się na wsparciu rozwoju scenariuszy, produkcji oraz postprodukcji różnego typu dzieł audiowizualnych. Drugą istotną inicjatywą jest program „Edukacja filmowa”, którego celem jest budowanie świadomości i kompetencji odbiorców. Trzeci filar to „Upowszechnianie kultury filmowej”, obejmujący wsparcie wydarzeń kulturalnych i inicjatyw badawczych. Czwarty program, „Rozwój kin”, pomaga w modernizacji i cyfryzacji sal kinowych, zwłaszcza w mniejszych miastach i regionach wiejskich. Równocześnie piąty program – „Promocja polskiego filmu za granicą” – ma na celu zwiększenie obecności polskiej kinematografii na rynkach międzynarodowych.
W 2025 roku Polski Instytut Sztuki Filmowej uroczyście obchodził dwudziestą rocznicę swojej działalności. Z tej okazji zorganizowano wielką akcję pod hasłem „Przeżyj to w kinie. 20 lat z Polskim Instytutem Sztuki Filmowej”, dzięki której widzowie mogli ponownie zobaczyć kultowe dzieła na wielkim ekranie. Jak zaznaczył rzecznik instytucji, Daniel Witowski, głównym celem tej inicjatywy było przypomnienie widzom o najbardziej udanych polskich produkcjach i danie szansy na odkrycie ich na nowo w kinowej atmosferze. W programie retrospektywy znalazły się tak głośne tytuły jak: „Katyń”, „Rewers”, „Pokłosie”, „W ciemności” czy „Jesteś Bogiem”.
Uznanie i rola Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej
Przez ponad dwie dekady swojej obecności Polski Instytut Sztuki Filmowej wyrósł na jedną z kluczowych instytucji polskiej polityki kulturalnej. Od momentu powstania w 2005 roku odgrywa decydującą rolę w kształtowaniu współczesnej branży, umiejętnie łącząc wsparcie finansowe dla twórców z edukacją, promocją kultury i ochroną dziedzictwa audiowizualnego. PISF wspiera różnorodne gatunki – od kina artystycznego po animację – ułatwiając realizację zarówno wielkich produkcji, jak i autorskich debiutów. Co więcej, pełni on ważną funkcję ekspercką i doradczą dla władz państwowych, biorąc czynny udział w tworzeniu strategii dla całej polskiej kinematografii.
