Działalność polskich wydawnictw w XX wieku była dość trudna, ponieważ na ich rozwój wpłynęły dwie wojny światowe, Powstanie Warszawskie i trudny okres powojenny. Mimo to księgarze starali się utrzymać na powierzchni, pisze warsaw1.one. W tym artykule opowiemy więcej o działalności przedsiębiorców w powojennej Warszawie.
Okres przedwojenny
W tym okresie międzywojenną Europą wstrząsnął kryzys gospodarczy. W Polsce zakończył się on dopiero w 1935 roku. W związku z trudną sytuacją w kraju współpraca pomiędzy wydawcami i dystrybutorami książek była zerwana. Miało to negatywny wpływ na rozwój polskiej kultury, więc władze postanowiły działać. W 1932 roku powołano Radę Zjednoczonych Księgarzy.
Wydawało się, że cała działalność wydawnicza w Warszawie zaczęła się poprawiać. Wszystko zmieniło się jednak w 1939 roku. Wybuchła II wojna światowa. Polska została zaatakowana, więc o rozwoju wydawniczym nie było mowy.
Druga wojna światowa
Podczas wojny najbardziej w branży wydawniczej ucierpieli warszawscy księgarze, którzy nie zarabiali nic i nie mieli z czego żyć. Niemcy okupowali Warszawę, a później w stolicy wybuchło powstanie. Wielu mieszkańców zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów, w tym księgarze. W tym okresie tylko trzem warszawskim księgarzom udało się znaleźć pracę w Krakowie. Byli to Jan Gebethner, Feliks Pieczątkowski i Stanisław Tarkowski.
Gdy tylko rozeszła się wiadomość, że Niemcy opuścili stolicę Polski, warszawiacy zaczęli wracać do domów. Wśród nich byli księgarze. Wiele księgarń w mieście zostało zniszczonych, więc przedsiębiorcy musieli zaczynać od zera.
Okres powojenny
Po II wojnie światowej w Warszawie duże firmy wydawnicze i księgarskie próbowały rozpocząć sprzedaż książek w ruinach swoich dawnych budynków. Wielu księgarzy otworzyło sklepy w swoich mieszkaniach, które nie zostały zniszczone. W 1945 roku wydawca Ludwik Fischer jako pierwszy wznowił swoją działalność. W tym celu najpierw przeszukiwał warszawskie ulice w nadziei na znalezienie ocalałych książek.
W tym samym roku w stolicy odbyło się pierwsze powojenne walne zebranie Stowarzyszenia Księgarzy Polskich, będące jednocześnie Powszechnym Zjazdem Księgarzy Polskich. W wydarzeniu tym wzięło udział 150 osób nie tylko z Warszawy, ale także z innych miast kraju. Na spotkaniu tym głównym celem księgarzy było zapewnienie jak najbardziej efektywnej i pożytecznej pracy księgarń w Polsce w zakresie spełniania potrzeb powszechnego czytelnictwa, w szczególności młodzieży.
W pierwszych latach powojennych warszawscy wydawcy książek również starali się przywrócić swoją pracę do stanu sprzed wybuchu II wojny światowej. Wiele książek zostało zniszczonych przez wojska niemieckie, które wykorzystywały je na własne potrzeby. W 1945 roku w Warszawie powstało wydawnictwo Piotra Hniedziewicza. Później w mieście powstawało coraz więcej księgarń. W szczególności były to takie księgarnie jak Bracia Bogdańscy, Wiktor Łazowski i S-ka, Nowa Księgarnia Techniczna.
Generalnie po pięciu latach okupacji niemieckiej ludzie tęsknili za polskimi książkami. Wydawcy książek mieli więc duże pole do rozwoju, bo branża księgarska rozwijała się wówczas szybko i prężnie. Ponadto w mieście ponownie otwierano szkoły i uniwersytety, więc istniało zapotrzebowanie na podręczniki.
Lata 50. znów były trudne dla warszawskich wydawców. Powodem było utworzenie przez państwo nowego przedsiębiorstwa Dom Książki, które jednocześnie przejęło i skonfiskowało wszystkie niepaństwowe księgarnie w całym kraju. W efekcie zlikwidowano również Towarzystwo Księgarzy Polskich.