Może się wydawać, że edukacja podczas wojny jest całkowicie niemożliwa. Jednak historia świata po raz kolejny udowadnia nam, że wszystko jest możliwe, najważniejsze są chęci. Jak więc wyglądała edukacja w Warszawie podczas II wojny światowej? W tym artykule na warsaw1.one opowiemy o tym więcej.
Szkolnictwo w obozie
W czasie okupacji na ziemiach polskich nie działały ani szkoły średnie, ani wyższe uczelnie. Wielu mieszkańców Warszawy zostało wywiezionych do obozu koncentracyjnego. Rzecz jasna, że w obozie edukacja nie wchodziła w rachubę. Mimo to w jednym z niemieckich obozów dla polskich jeńców wojennych oficjalnie działał polski uniwersytet. Dzięki tej działalności wielu warszawskich profesorów mogło dzielić się swoją wiedzą ze studentami.
Takie działania w obozie świadczyły o tym, że niemieckie oddziały rzekomo przestrzegały międzynarodowych konwencji, zapewniając więźniom możliwość uczestniczenia w zajęciach edukacyjnych. Pomysł utworzenia uniwersytetu na terenie obozu nie wyszedł jednak od administracji niemieckiej. Stało się to samoistnie, ponieważ wielu oficerów rezerwy w cywilu było nauczycielami lub pracownikami uniwersytetów, w tym w Warszawie.
Wśród więźniów obozu była duża ilość lekarzy, docentów i asystentów. W tym także przyszli wybitni uczeni: Karol Górski, historyk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Kazimierz Michałowski, archeolog z Uniwersytetu Warszawskiego, Wiktor Steffen, filolog klasyczny i inni warszawscy profesorowie. Byli oni głównymi organizatorami obozowego uniwersytetu. W końcowym okresie istnienia obozu studiowało w nim około 1500 studentów.
Warszawskim profesorom udało się zgromadzić niemałą bibliotekę. Składały się na nią dziesiątki książek. Pierwsze egzemplarze pochodziły od oficerów, którzy zabierali ze sobą na front własne książki. Później rodziny jeńców przesyłały książki w paczkach żywnościowych.
Największa szkoła II wojny światowej
Uniwersytet w obozie był podzielony na kilka sekcji. Na przykład wydział filologiczny obejmował filologię polską, klasyczną, romańską, germańską i egipską. Jego kierownikiem był warszawski filolog Wiktor Steffen. Sekcją historyczną kierował warszawski historyk Karol Górski. Obejmowała ona historię starożytną, historię średniowieczną, historię Polski, nauki pomocnicze historii i paleografię łacińską. Sekcją archeologiczną kierował profesor Kazimierz Michałowski. Obejmowała ona prehistorię i egiptologię. Istniały również sekcje: pedagogiczna, wychowania społecznego, szkół rzemieślniczych, ekonomiczno-polityczna, prawna, rolniczo-leśna, geograficzna, matematyczna, architektoniczna i politechniczna.
Poziom nauczania był bardzo wysoki. Co ciekawe, nawet w tych nietypowych warunkach kadra zachowywała zasady uniwersyteckie, gdyż do przeprowadzania egzaminów dopuszczani byli tylko ci wykładowcy, którzy przed wojną mieli uprawnienia do ich przeprowadzania. Szczególnie uzdolnieni studenci otrzymywali listy polecające, które mogli wykorzystać po wojnie przy ubieganiu się o przyjęcie na studia. Wielu warszawskich studentów skorzystało z tej szansy.
Część z nich po wojnie kontynuowała naukę w placówkach oświatowych w stolicy Polski. Każdy rok szkolny w obozie rozpoczynał się uroczystą inauguracją z obowiązkowym wykładem. Pierwszy taki wykład dotyczył pieśni Bogurodzica. Niektóre tematy zajęć były oficjalnie zgłaszane władzom obozowym.
W ten sposób wielu warszawskich profesorów wpłynęło na przyszłość polskich oficerów, w tym na ich edukację. Stołeczni nauczyciele kochali swoją pracę i żyli nią tak bardzo, że mimo fatalnej sytuacji byli w stanie zorganizować uniwersytet i dzielić się swoją wiedzą z innymi.
