Chociaż historia polskiej sztuki konceptualnej zazwyczaj skupia się na kilku uznanych instytucjach, działalność warszawskiej Galerii Remont przez długi czas pozostawała poza akademickim centrum uwagi. Jej nowatorskie praktyki w dziedzinie fotografii, filmu i performance’u traktowano jako marginalne. Z biegiem czasu platforma ta wyrosła jednak na jeden z kluczowych ośrodków eksperymentu artystycznego, który położył podwaliny pod przyszłe transformacje polskiego świata sztuki. Więcej na warsaw1.one.
Historia założenia i rozwoju Galerii Remont
W 1972 roku fotograf Henryk Gajewski założył w Warszawie Galerię Remont. Jej działalność od razu nabrała eksperymentalnego charakteru: pierwszą ekspozycją była autorska wystawa kierownika zatytułowana „Ona”, badająca możliwości fotokonceptualizmu. Z czasem w placówce zaczęły pojawiać się inne formy sztuki współczesnej, co wyróżniało ją jako przestrzeń dla artystycznych poszukiwań i swobodnego myślenia.
Jesienią 1972 roku Galeria Remont otrzymała własne pomieszczenie, co stało się punktem zwrotnym w jej rozwoju. To właśnie tam prezentowano prace ikon polskiej awangardy, m.in. Zbigniewa Dłubaka, Andrzeja Lachowicza, Józefa Robakowskiego, Zygmunta Rytki i Wojciecha Bruszewskiego. Jednakże nowatorska działalność placówki wywoływała niezadowolenie ze strony Socjalistycznego Związku Studentów Polskich. Jesienią 1973 roku Henryk Gajewski został usunięty ze stanowiska kierownika, ale dzięki aktywnemu wsparciu entuzjastów powrócił już po kilku miesiącach.
W 1973 roku do Henryka Gajewskiego dołączył Andrzej Jurczak, który wkrótce został współkierownikiem Galerii Remont. Pod ich wspólnym przewodnictwem wzmocniono współpracę z wiodącymi przedstawicielami polskiego konceptualizmu – Janem Świdzińskim i Zbigniewem Dłubakiem. Przykładem ekspozycji z tego okresu była wystawa Andrzeja Jurczaka „Otwieranie okna”, która świadczyła o konsekwentnym pogłębianiu zainteresowania platformy myśleniem konceptualnym w sztuce.
W 1975 roku w Galerii Remont aktywowano nowy format otwartych dialogów między artystami a widzami. Wówczas ruszył cykl spotkań pod nazwą PROCES. Zakładały one nie tylko demonstrację dzieł sztuki, ale także ich dalsze przemyślenie i transformację bezpośrednio podczas dyskusji. Tworząc na żywo przed uczestnikami, artyści przełamywali tradycyjne granice między twórcą, obiektem i widzem.
W lipcu 1977 roku z inicjatywy Jana Świdzińskiego w Galerii Remont odbyła się międzynarodowa konferencja zatytułowana „Art as Activity in the Context of Reality”. Dzięki niej do polskiego środowiska artystycznego wkroczyły nowe idee późnego konceptualizmu, w tym sztuka socjologiczna, reprezentowana przez kolektyw Collectif L’Art Sociologique. Jan Świdziński sam praktykował podejście, które później otrzymało nazwę „sztuki kontekstualnej”.
Z biegiem czasu Henryk Gajewski coraz częściej musiał mierzyć się z naciskami władz i ograniczeniami. Po zaostrzeniu kontroli ze strony funkcjonariuszy Socjalistycznego Związku Studentów Polskich, oficjalnie zabroniono mu kontynuowania międzynarodowych inicjatyw w ramach Galerii Remont. Nie zgadzając się z tym, Gajewski na krótko aktywizował jej działalność w nowym formacie w latach 1979-1981. Na odnowionej platformie pojawiły się transmisje na żywo, akcje i wydarzenia, które wykraczały daleko poza tradycyjne wyobrażenie o galerii jako przestrzeni wystawienniczej.
Uznanie i znaczenie działalności Galerii Remont
Galeria Remont stała się miejscem interdyscyplinarnych eksperymentów, poszukiwań teoretycznych, a także żywej wymiany idei między artystami, krytykami i publicznością. Przez kilka lat nawiązała współpracę z artystami z USA, Holandii, Niemiec, Węgier, Czechosłowacji i Jugosławii. Ponad 90 znaczących twórców zaprezentowało swoje prace w ramach placówki, m.in. Gabor Attalai, Goran Trbuljak i Lloyd Morrison. Dzięki tym kontaktom stała się ważnym węzłem komunikacyjnym między polską sztuką a trendami zachodnioeuropejskimi i amerykańskimi.
