Jest jedną z najbardziej znanych postaci współczesnej pedagogiki, błyskotliwą i wszechstronną osobowością o szerokich zainteresowaniach, wysokim poczuciu obywatelskim i wielkiej miłości do dzieci. Z wykształcenia lekarz, z powołania dziennikarz, pisarz i nauczyciel. Wydaje się, że nie ma na świecie osoby, która nie wiedziałaby o ofiarnym wyczynie pedagoga, który zginął straszną śmiercią dla dobra dzieci i z dziećmi, pisze portal warsaw1.one. Ten czyn polskiego nauczyciela jest najwyższym przejawem miłości do dzieci i wsparcia w najtrudniejszych chwilach ich krótkiego życia. Na co dzień pracował na koloniach dziecięcych, w Domu Sierot, a także w stworzonym przez siebie internacie Nasz Dom w Warszawie, gdzie schronienie znajdowały dzieci ulicy – pokrzywdzone, trudne, niechciane przez wielu ludzi w tym życiu. Z pediatry Janusz Korczak wyrósł na utalentowanego pedagoga, wrażliwego opiekuna i serdecznego przyjaciela dzieci. Zachęcamy do zapoznania się z historią edukacji kobiet w Warszawie.
Biografia
22 lipca 1878 r. w rodzinie polskich Żydów Goldschmidtów urodziło się pierwsze dziecko. Chłopiec otrzymał imię Ersh-Hennrik, ale rodzina nazywała go Henrykiem. Pierwsze nauki młody Goldschmidt pobierał w rosyjskim gimnazjum w Warszawie, gdzie głównymi zasadami szkoły były rygor i dyscyplina. Od pierwszego roku nauki dzieci studiowały książki w czterech językach jednocześnie. Znacznie później Goldschmidt gruntownie przemyślał przestarzały system edukacji, stworzył idealną instytucję dla zapomnianych i opuszczonych, nazwał ją Domem Sierot i pod pseudonimem Janusz Korczak stał się sławny w całym kraju, a potem na świecie.
Jednak w 1889 roku Korczak jeszcze nie istniał, podobnie jak Dom Sierot i jego nienarodzone dzieci. Był tylko jedenastoletni uczeń gimnazjum, Henryk Goldschmidt, który po raz pierwszy stanął w obliczu życiowych trudności. U jego ojca, odnoszącego sukcesy prawnika i autora monografii naukowych, Józefa Goldschmidta, zdiagnozowano zaburzenia psychiczne. Od tego czasu głowa rodziny większość czasu spędzał w klinice psychiatrycznej i nigdy nie został wyleczony. Wiadomo, że ostatnie dni spędził w szpitalu. Aby pomóc matce i młodszej siostrze, Henryk zaczął pracować jako korepetytor. Po ukończeniu szkoły średniej młody Goldschmidt postanowił zostać lekarzem i wstąpił na Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego. W ramach szkolenia Henryk pracował w szpitalach, klinikach i obozach dla dzieci żydowskich. Kontakt z dziećmi sprawiał mu ogromną przyjemność. W ten sposób w lekarzu obudził się nauczyciel.
Dom Sierot
W 1911 roku mężczyzna założył w Warszawie Dom Sierot, a w realizacji pomysłu pomogli mu liczni filantropi. Dyrektor od razu postawił pierwszy i najważniejszy warunek: mecenasi nie powinni ingerować w działalność pedagogiczną i wychowawczą placówki. Głównym celem Domu Sierot nie była pomoc dzieciom w przetrwaniu, ale nauczenie ich, jak żyć.
Oprócz Domu Sierot Goldschmidt współpracował z innymi ośrodkami dla dzieci (np. z Naszym Domem w Bielanach). W tym czasie aktywnie publikował w czasopismach, pisał książki i wykładał pedagogikę. Latem 1942 r. wszedł w życie dekret o wysiedleniu Domu Sierot. Dzieci zostały wówczas przymusowo wysłane do obozu koncentracyjnego w Treblince, jednego z najstraszniejszych obozów zagłady. Pod względem liczby ofiar (ich liczba waha się w granicach 750-810 tys.) ustępuje tylko Auschwitz.
Korczakowi wielokrotnie proponowano porzucenie dzieci i opuszczenie obozu, lecz ten dokonał innego wyboru. Prawdopodobnie 6 sierpnia otrzymał szansę opuszczenia obozu po raz ostatni, ale ta data stała się datą jego śmierci. „Zdradzić dzieci i pozwolić im umrzeć w samotności – powiedział nauczyciel – byłoby w pewnym sensie poddaniem się złu”. Tak więc cały sierociniec i jego dyrektor zginęli w komorze gazowej obozu koncentracyjnego w Treblince.
Osiągnięcia pedagogiczne
Główną ideą pedagogiczną Janusza Korczaka było dziecko jako pełnowartościowy człowiek i osobowość, dlatego zadanie wychowania widział w swobodnym i harmonijnym rozwijaniu jego zdolności, kształtowaniu w duchu ideałów dobra, wolności i piękna. Za ważny element edukacji uważał rozbudzenie pragnienia samopoznania, poczucia własnej wartości i samodoskonalenia. Można to odnaleźć w jego beletrystyce i książkach pedagogicznych oraz licznych artykułach w różnych periodykach.
Myśli wyrażane przez polskiego pedagoga miały ogromny wpływ na rozwój idei wychowawczych na całym świecie. Międzynarodowy ruch korczakowski rozpoczął się dawno temu i został odnotowany na wszystkich kontynentach świata. Stowarzyszenia naśladowców polskiego humanisty z powodzeniem działają w niemal każdym kraju.
Swoje pierwsze dzieło pedagogiczne, książkę Jak kochać dziecko, Korczak napisał w Ukrainie podczas pracy w kijowskich placówkach dla bezdomnych i opublikował w 1919 roku. W ciągu 10 lat pedagog stworzył jeszcze trzy prace popularnonaukowe: Prawo dziecka do szacunku, Prawidła życia i Pedagogika żartobliwa.
W swoich dziełach Korczak poucza, ale jego głos nie brzmi jak suche kaznodziejstwo. Jego naukowe obserwacje przedstawione są prostym, przystępnym językiem, książki mają charakter autobiograficzny i są nieocenionym darem bogatego doświadczenia pedagogicznego autora. Jego zasady pedagogiczne opierają się przede wszystkim na miłości do dziecka. Nawet miłość do Boga stawiał niżej.
Publikacja jego osobistego dziennika była ważna dla zrozumienia jego pedagogiki. Prowadził szczegółowe notatki, aby nie stracić ani jednej myśli. Jego tragiczna śmierć nie pozwoliła mu na samodzielne opublikowanie Dziennika. Został on opublikowany dopiero w 1958 roku, 16 lat po śmierci autora.